Abdurrahman Aydın
Ege Üniversitesi
Doktora Tezi
Bu çalışmada, insan, ‘dil yetisi’ aracılığıyla tanımlanan ve sürekli yeniden tanımlanan bir varlık olarak konumlandırılmış ve bu minvalde beliren “Dil nedir?”, “İnsan dili nasıl deneyimler?” “Dile önsel bir deneyime sahip olabilir miyiz?” ve “Eğer böyleyse, bu deneyim, dilden başka bir biçim içinde ifade edilebilir mi?” gibi sorulara bir yanıt arayışıyla psikanalize, fakat özellikle de Jacques Lacan’ın çalışmalarına başvurulmuştur. Freud’un kuramını yapısalcı dilbilim kuramıyla buluşturan Lacan, özellikle de Lévi-Strauss’tan aldığı simgesel kavramını psikanalize taşıyıp yeniden yapılandırarak, psikanalizi dilbilimsel temeller üzerinde yeniden kurmuştur. Arzunun kendisini değil de dilini, arzunun anlatımını merkeze alan tutumuyla psikanaliz, arzu ile dil arasındaki çeşitli eklemlenişleri açığa çıkarmak amacındadır; çünkü dürtülerin gelgitlerine ancak anlamın gelgitleri içinde ulaşılabilir. Bu kuramsal nedenlerle, bu çalışmada genel hatlarıyla yapısalcı dilbilim, ‘simgesel’ kavramının dolayımıyla Lévi-Strauss’un yapısal antropolojisi, dinamik model-dilsel model gerilimi içinde Freud’un kuramı ve dilbilimsel zeminlerde psikanalizin yeniden inşası olmak bakımından da Lacan’ın kuramı ele alınmıştır. Freud’a göre bilinçdışı, varoluşumuzun bizden kaçan ve üzerinde hiçbir denetime sahip olamadığımız parçasıydı, fakat aynı zamanda düşünce ve arzularımızı yöneten de oydu. Öbür taraftan Lacan’a göre ise bilinçdışı göstergesel malzemeden oluşur. Bilinçdışı, denetimimizin dışında kalan bir anlamlama sürecidir; konuştuğumuz dil değil, bizim aracılığımızla konuşan dildir. Bu anlamda Lacan bilinçdışını Ötekinin söylemi olarak tarif eder. Büyük Öteki dildir, simgesel düzendir. Bu Öteki hiçbir zaman bir öznenin içinde asimile edilemez. O, bilinçdışımızın çekirdeğini oluşturan radikal ötekiliktir. Anahtar Sözcükler: Dil, dil yetisi, söz, gösterge, gösteren, gösterilen, metafor, metonimi, simgesel, bilinçdışı, ben, üstben, İD, öteki, Öteki, söylem, gösteren zinciri.
Çalışmanın tam metnini indirmek için tıklayın.